Thay đất là một công đoạn cực kỳ quan trọng trong kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cảnh. Thay đất sang chậu mới với mục đích tạo môi trường sống và dinh dưỡng tối ưu hơn để cây phát triển tốt nhất. Tuy nhiên không phải ai cũng biết rõ về cách thay đất cho cây trong chậu. Cùng Vườn Nhà Ta tìm hiểu ngay qua bài viết này nhé.
Bao lâu thì nên thay đất trồng cây trong chậu?
Cây trồng sẽ hấp thụ hết dinh dưỡng trong đất và phổ biến nhất nên thay đất 1 năm/lần. Nhiều quan điểm cho rằng khi trồng cây ở một chiếc chậu có kích thước lớn với nhiều đất hơn thì sẽ kéo dài thời gian thay đất trong chậu hơn. Tuy nhiên đây là quan điểm hoàn toàn sai.
Bởi khi trồng cây nhỏ trong chậu lớn, các chất dinh dưỡng trong đất có nguy cơ bị rửa trôi cao hơn trong quá trình tưới nước. Hoặc bị cỏ dại, cây dại cạnh tranh dinh dưỡng, bị nấm mốc phân giải… Dinh dưỡng sẽ khó bảo toàn trong đất nếu không có vi sinh vật tự nhiên duy trì nguồn đạm trong đất.
Các dấu hiệu cho biết đây là thời điểm tốt để thay đất cho cây trong chậu
Để nhận biết thời điểm nào tốt nhất thay đất cho cây trồng trong chậu, hãy quan sát một số dấu hiệu trên cây cụ thể như sau:
- Dấu hiệu trên lá
Cây trồng trong chậu quá lâu sẽ bị thiếu dinh dưỡng với những dấu hiệu đầu tiên xuất hiện ở phần lá của chúng. Điều này cho thấy dinh dưỡng trong đất đã không còn, thiếu hoặc không ổn định so với nhu cầu dinh dưỡng của cây.
Các biểu hiện rõ ràng như: Gân lá nổi rõ, lá vàng, tập trung ở trên ngọn và những lá còn non. Đồng thời, lá cây ra thưa hơn và không có màu xanh thẫm đặc trưng. Những lá non mới nhú có kích thước nhỏ và dần teo tóp.
- Dấu hiệu dưới bộ rễ
Những cây trồng chậu lâu năm sở hữu bộ rễ có xu hướng lan ra hết phần đất trong chậu. Đặc biệt, bộ rễ của chúng nổi hẳn lên bề mặt đất và bị khô hạn. Bộ rễ to và dày lên khiến dinh dưỡng trong đất không còn đáp ứng để cây phát triển.
Đây chính là thời điểm tốt nhất để thay đất cho cây trồng chậu. Thay đất đồng nghĩa với việc bổ sung một chế độ dinh dưỡng hoàn toàn mới cho cây, phục vụ cho quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.
Thời điểm thay đất cho cây trồng trong chậu thường sẽ dựa trên chu kỳ ra hoa của cây đó. Mặc dù vậy, chúng ta nên thay đất cho cây vào đầu mùa đông hoặc cuối mùa thu. Đây là giai đoạn mà cây có nhu cầu dinh dưỡng thấp nhất. Việc thay đất sẽ giúp bổ sung dinh dưỡng và tái tạo lại môi trường sống, giúp cây ra hoa đẹp hơn vào mùa xuân.
Lưu ý, tuyệt đối không thay đất cho cây trong chậu khi cây đang bị bệnh.
Các bước đơn giản để thay đất trong chậu cây của bạn
Thay đất là công đoạn quan trọng trong kỹ thuật chăm sóc cây cảnh trồng chậu. Vậy cách thay đất cho cây trong chậu như thế nào? Dưới đây là quy trình bao gồm 6 bước đơn giản nhất:
Bước 1: Chọn đất và chậu
Chậu mới cần có kích thước lớn hơn chậu đang trồng khoảng 10 – 12cm. Chậu phải được thiết kế lỗ thoát nước ở dưới đáy. Bên cạnh đó, đất thay mới nên là đất thịt, tơi xốp, nhẹ, sạch và dễ thoát nước.
Một số loại đất lý tưởng để thay mới cho cây như: đất thịt, đất sét pha cát, đất thịt đen, đất thịt đỏ, đất trồng bonsai có sẵn…
Khi đã xác định được loại đất, bạn cần xử lý đất trước khi đem vào trồng cây. Xử lý đất bằng cách phơi đất dưới ánh nắng mặt trời khoảng 5 – 7 ngày để diệt trừ những mầm bệnh có bên tròng. Sau khi xử lý đất xong, hãy thực hiện một trong 2 phương pháp sau để tạo đất trồng cây:
- Sàng đất: Sử dụng các dụng cụ có thể rây đất thành những hạt có kích thước khác nhau. Khi đặt cây vào bên trong chậu, nên xếp đất theo nguyên tắc hạt to ở dưới, hạt nhỏ dần ở trên.
- Để nguyên đất: Bạn có thể để nguyên và không thực hiện sàng đất. Tuy nhiên nên trộn đất với giá thể và phân bón (phù hợp với loại cây đang trồng) để đất đảm bảo dinh dưỡng, tơi xốp cũng như thoát nước tốt.
Bước 2: Nhổ cây ra khỏi chậu cũ
Quá trình nhổ cây tránh việc nhổ cả gốc lên hoặc đào bới gốc. Vì điều này có thể làm tổn thương đến bộ rễ, cây dễ bị chết. Nhổ cây ra khỏi chậu cụ cần được tiến hành như sau:
- Trường hợp đất còn xốp thì chỉ cần đặt chậu xuống vị trí phù hợp. Sau đó lấy hai tay cầm ở miệng chậu, đồng thời nghiêng chậu về phía trước và kết hợp với những động tác đẩy qua đẩy lại liên tục. Công đoạn này giúp đất dễ bung ra khỏi chậu hơn, sau đó chỉ cần đổ cây ra là được.
- Với những cây có kích thước lớn, chúng ta cần đến nhiều người hơn để nhổ cây ra. Có thể dùng một người bê chậu và đổ, những người còn lại hỗ trợ đỡ thân và các cành của cây.
- Trường hợp đất quá chặt thì nên sử dụng một thanh sắt có đầu dẹt để đâm xung quanh đất từ miệng chậu cho đến đáy chậu. Đồng thời bẩy cả bầu đất và bộ rễ của cây lên. Bạn cũng có thể tưới một ít nước trước khi nhổ cây để đất giãn ra và giúp nâng cây ra khỏi chậu dễ dàng hơn.
- Đôi khi, ở những cây trồng quá lâu năm, bộ rễ đã bám chắc vào chậu cũ và khiến công tác lấy cây ra khỏi chậu khó khăn hơn. Ở trường hợp này, có thể áp dụng phương pháp phá bỏ chậu cũ để đảm bảo an toàn cho bộ rễ và cây.
Chú ý trước khi đưa cây ra khỏi chậu cũ, nên tưới nước cho ước đất hoặc nếu đất chặt quá thì có thể ngâm chậu cây vào trong nước cho đến khi đất nhả ra. Điều này giúp việc bứng cây dễ dàng hơn mà không lo làm tổn thương đến rễ cây.
Ngoài ra, với những chậu có thiết kế phần miệng nhỏ hơn phần thân thì chỉ còn cách phá bỏ chậu để lấy cây.
Bước 3: Xử lý rễ và bầu đất
Khi đã lấy được cây và bầu đất ra khỏi chậu cũ, việc xử lý rễ là cần thiết nhất lúc này. Việc xử lý rễ trong cách thay đất cho cây trong chậu giúp cây tái sinh nhanh hơn khi sang đất và chậu mới. Chúng ta sẽ tiến hành sử dụng dao để cắt bỏ những phần rễ xung quanh. Đừng lo, việc này không làm hại đến cây, mà sẽ giúp cây phát triển bộ rễ mới tốt hơn.
Lưu ý, nên cắt xén thật nhẹ nhàng và cẩn thận để không làm rễ bị nát.
Bước 4: Thay đất và cho cây sang chậu mới
Bắt đầu đưa cây đã nhổ nhẹ nhàng vào chậu cây mới chuẩn bị trước. Lưu ý, không kéo trên thân của cây, tránh làm cành, nhánh và rễ của chúng bị gãy hoặc tổn thương. Bạn cũng có thể sử dụng đất cũ nếu chúng còn tốt. Tuy nhiên nếu chúng xuất hiện nấm mốc hoặc bị thối thì không nên dùng.
Đầu tiên, hãy sử dụng xỉ than cứng để tạo nên lớp thứ nhất trong chậu mới. Tiếp theo là một lớp đất cục, cuối cùng là lớp đất tơi xốp. Đặt cây vào đúng vị trí và tiến hành lấp đất.
Khi lấp đất xong, nên xếp đất cục từ kích thước to đến nhỏ xung quanh chậu. Sử dụng đất màu để vùi xung quanh bộ rễ và sau cùng là lớp đất cục to trên mặt chậu. Lớp đất này là để phòng ngừa xói mòn cho cây.
Bước 5: Thêm đất và nén đất
Như đã nói về cách thay đất cho cây trong chậu, bạn có thể sử dụng đất cũ nếu chúng còn tốt, trộn cùng với những giá thể mới và phân bón. Khi trộn xong, hãy cho phần đất này vào xung quanh bầu cây. Dùng tay nhẹ nhàng nén đất để giúp dáng cây đứng thẳng đẹp hơn.
Lưu ý, không nên nén đất quá chặt bởi điều này làm ảnh hưởng đến tỷ lệ thoát nước, không tốt cho quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Khi công đoạn này đã hoàn tất, bạn có thể tiến hành bổ sung nước để cung cấp độ ẩm cho đất.
Hãy đặt cây ở vị trí thoáng đãng, tránh nơi có thời tiết xấu nhằm đảm bảo cây có thể tái sinh nhanh và bắt đầu một hành trình sinh trưởng trở lại. Thường xuyên kiểm tra đất trồng, tránh đất khô hạn. Song, cũng không nên tưới nước quá nhiều hơn giai đoạn này.
Bước 6: Bổ sung nước
Bổ sung độ ẩm cho cây bằng cách tưới nước ngay sau khi sang chúng vào chậu mới. Nên đặt cây ở nơi tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp khoảng vài ngày. Sau đó, có thể đưa cây ra vị trí trồng cũ.
Để cây trồng luôn xanh tốt và phát triển ổn định, việc thay đất cho cây là vô cùng cần thiết. Như vậy, Vườn Nhà Ta đã giúp bạn tìm hiểu cách thay đất cho cây trong chậu với những bước tương đối đơn giản. Hy vọng, bài viết sẽ hữu ích đối với bạn!
Ban biên tập: Vườn Nhà Ta
